السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )

627

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )

فرق ديگر كمّ متصل و منفصل آن است كه در كمّ منفصل ، انقسام اجزاء بالفعل است ؛ زيرا همانطور كه گفتيم هر عددى از وحدات تشكيل مىشود ، پس عدد پنج بالفعل از پنج واحد بالفعل تشكيل يافته است . به خلاف كمّ متصل مانند خط كه چنين اجزائى بالفعل در آن نيست ، لكن امكان قبول قسمت در آن هست . تعريف متصل قار و غير قار متن والمتصل ينقسم إلى قسمين : قارّ و غير . . . إذ فعليّة الشيء لا تجامِعُ قوّته . ترجمه كمّ متصل تقسيم مىشود به « قار » و « غيرقار » . « كمّ قار » آن امر ثابتى است كه اجزاى آن بالفعل با هم جمع گردند ، مانند سطح . و « غير قار » آن كمى است كه اجزاى فرضى آن بالفعل جمع نگردند ، مانند زمان ؛ زيرا هر جزء بالفعل آن قوّهء جزء بعدى است . لذا اين دو جزء با هم جمع نمىگردند ، چون فعليت يك چيز با قوّه بودن آن جمع نمىشود . شرح در اين بخش اشاره‌اى دارند به دو قسم متصل قار و غير قار . تعريف متصل قار اين هست كه آن امر ثابتى است كه اجزاى فرضى آن با هم جمع گردند ، مانند اجزاى يك سطح . چرا مىگويد ، اجزاى فرضى آن ؟ براى آن كه اجزاى سطح بالفعل منقسم نيستند ، لكن قوّهء تقسيم به انقسامات گوناگون را بر حسب فرض‌هاى مختلف دارد . متصل غير قار آن متصل بىقرارى است كه اجزاى آن با هم جمع نمىگردند ، مانند اجزاى زمان كه هيچ لحظهء قبلى با لحظه بعدى جمع نمىشود ؛ زيرا لحظهء قبلى كه فعليت خود را مىگذراند قوّهء لحظهء بعدى است . و اگر بخواهد لحظه قبلى با بعدى